Efallai eich bod wedi clywed yr ymadroddion hyn – ‘Mwy na’r dall fel ystlum’, ‘Ystlumod yn eich gwallt’, ‘Ystlumod yn y glochdwr’!
Wel, mewn gwirionedd maen nhw’n gallu gweld, ac nid ydyn nhw’n hedfan yn eich gwallt gan eu bod nhw’n defnyddio echoleoli i ddod o hyd i’w ffordd o gwmpas yn y tywyllwch i ddod o hyd i’w bwyd ac i osgoi taro i mewn i bethau. Hefyd, nid mewn clochdai yn unig y maen nhw’n byw! Gallan nhw glwydo mewn adeiladau hen a modern, pontydd, ogofâu a choed, yn dibynnu ar y rhywogaeth!
Hebddyn nhw, byddai llawer mwy o wybed bach o gwmpas – oeddech chi’n gwybod y gall ein hystlum Prydeinig lleiaf, y pipistrelle, fwyta hyd at 3000 ohonyn nhw bob nos?
Mae ystlumod yn chwarae rhan bwysig mewn llawer o amgylcheddau ledled y byd. Mae dros 500 o rywogaethau planhigion yn dibynnu ar ystlumod i beillio eu blodau, gan gynnwys rhywogaethau o mango, banana, guava, a hefyd agave sy’n cael ei beillio gan yr ystlum tafod hir Mecsicanaidd ac a ddefnyddir i wneud tequila.
Yn nes at adref, mae ystlumod yn rhan hanfodol o’n bywyd gwyllt brodorol ein hunain. Mae 18 rhywogaeth wahanol yma yn y DU, sy’n ffurfio bron i draean o’r holl rywogaethau mamaliaid ac fe’u ceir mewn llawer o wahanol leoedd fel gwlyptiroedd, coetiroedd, tir fferm a gerddi. Maent i gyd yn defnyddio ecoleoli i hela pryfed yn y tywyllwch.
Mae ystlumod yn arwydd o amgylchedd gwyrdd ac iach, felly bydd creu gardd sy’n dda i ystlumod hefyd yn dda i bobl. I’r rhai sy’n mwynhau garddio ar gyfer bywyd gwyllt, efallai yr hoffech chi blannu blodau persawrus y nos fel Nicotiana (planhigyn tybaco) neu Lonicera (gwyddfid) i ddenu pryfed nosol, adeiladu pwll, neu roi blwch ystlumod i fyny. Mae gan yr Ymddiriedolaeth Cadwraeth Ystlumod lawer mwy o wybodaeth ddiddorol am ystlumod, a sut allwch chi eu helpu – ewch i’w gwefan i gael gwybod mwy.
Os ydych chi’n byw ger Fferm Denmarc ac eisiau dysgu mwy am ein hystlumod gwych, yna bydd grŵp Ystlumod Gogledd Ceredigion yn arwain taith gerdded Ystlumod yma ddydd Gwener 20 Awst am 8.15pm. Darperir synwyryddion ystlumod fel y gallwch wrando ar eu synau anhygoel. Rhaid archebu.
Aline Denton, Grŵp Ystlumod Gogledd Ceredigion
Peidiwch ag anghofio y gallwch ymweld â Fferm Denmarc unrhyw bryd am dro o amgylch ein llwybrau, cwrs byr neu ddod i aros am wyliau . Cyfle i ymgolli yn natur a dod yn agos at fywyd gwyllt.
