Diolch yn fawr i Gaby Grace (ein hymddiriedolwr hiraf ei wasanaeth) am y cyflwyniad hwn i darddiad a hanes cynnar Ymddiriedolaeth y Ddaear a Rennir yn Fferm Denmark:
Dechreuodd y cyfan ym 1984 pan brynodd Barbara a Neil Taylor Fferm Denmark a dioddef siom ddofn o beidio â chanfod unrhyw fwyar duon na chlywed unrhyw gân adar. Dywedodd arbenigwr pridd wrthyn nhw y dylen nhw wenwyno’r tyrchod daear oedd yn niweidio’r glaswellt a chanfu Barbara ei hun yn ateb ‘Na, ni allem wneud hynny; eu fferm nhw ydyw yn ogystal â’n fferm ni. Roedden nhw yma o’n blaenau ni ac mae’n rhaid iddyn nhw wneud bywoliaeth hefyd’. Tyfodd y meddwl hwnnw’n argyhoeddiad bod y tir – y Ddaear – yn cael ei rannu a dechreuon nhw raglen i wrthdroi dinistr cynefin bywyd gwyllt a oedd wedi digwydd. Felly ym 1987 ganwyd yr Ymddiriedolaeth Ddaear a Rennir i sefydlu a rhedeg prosiect cadwraeth hirdymor yn Fferm Denmark – ‘hafan i fywyd gwyllt’.
Y Meddygon Anthony a Maggie Barker oedd yr Ymddiriedolwyr sefydlu ac yn ystod y pedair blynedd gyntaf datblygodd y gwaith bron yn gyfan gwbl trwy wirfoddolwyr fel nhw a roddodd amser ac arian. Y weledigaeth oedd dod â’r rhywogaethau cyffredin yn ôl y dylid eu canfod ar unrhyw ddarn o gefn gwlad Cymru a ffermir – mwyalchen, robin goch, clychau’r gog, briallu, gloÿnnod byw crwban bach a gloÿnnod byw glas cyffredin. Roedd y canlyniadau’n ysblennydd! Ym 1985 dim ond 15 rhywogaeth o adar oedd yn bridio ar y fferm – erbyn 1994 roedd hyn wedi codi i 48 rhywogaeth. Roedd hon yn astudiaeth achos arloesol o’r hyn y gellid ei wneud yn unrhyw le; troi ‘anialwch gwyrdd’ yn gefn gwlad byw. Yn drasig, cafodd y teulu Barker eu taro oddi ar eu tandem a’u lladd ym 1993 ond ddwy flynedd yn ddiweddarach agorwyd Canolfan Goffa Barker. Yna ym 1997 cymerodd yr Ymddiriedolaeth berchnogaeth y fferm a dechreuodd y gwaith o drosi’r adeiladau allanol presennol yn ganolfan addysg ac ystafell gysgu.
Un pwrpas Fferm Denmarc oedd sefydlu perthynas well rhwng cynhyrchu bwyd ac amrywiaeth fiolegol; mae’n rhaid i gadwraeth a gwneud bywoliaeth fynd law yn llaw. Y weledigaeth oedd y gallai pob fferm gael ‘darn bach o Fferm Denmarc’ yn rhywle – syniad ymhell o flaen ei amser. Drwy hyn i gyd bu parch dwfn at fywyd gwyllt ac ymwybyddiaeth o ddimensiwn ysbrydol erioed; mae bodau dynol yn rhan o’r byd naturiol, wedi’u cysylltu’n rhyngddynt ac yn rhyngddibynnol. Ac mae’r ymdrech honno am iechyd go iawn – corfforol, meddyliol ac ysbrydol – yn dal i fod yn sail i bopeth a wnawn.
Darllenwch fwy am hanes a datblygiad Fferm Denmark.
Rhowch anrheg sy’n rhoi ddwywaith Noddi Aderyn yn Fferm Denmarc.
