Ar daith gerdded fer o amgylch y fferm y bore yma, daethpwyd o hyd i 8 o’r Gwybedogion Brith gwrywaidd. Mae hwn yn nifer uchel iawn ar gyfer safle mor fach ond mewn gwirionedd yn eithaf isel o’i gymharu ag arolwg manwl yn 2012 a ganfu 16 o diriogaethau. Gobeithio mai’r rheswm dros y dirywiad ymddangosiadol yw amseriad yr ymweliad, sy’n eithaf hwyr. Roedd y rhan fwyaf o’r gwrywod a welwyd wedi gorffen canu ac roeddent bellach yn brysur yn bwydo’u cywion ac o ganlyniad mae eu hymddygiad yn llawer mwy cyfrinachol nag oedd fis yn ôl. Wrth gwrs, mae hwn yn rhywogaeth dan fygythiad sydd mewn dirywiad cenedlaethol hirdymor a gallai ffactorau y tu hwnt i’n rheolaeth ar eu tiroedd gaeafu yng Ngorllewin Affrica fod yn effeithio ar ein hadar hefyd.
Mae darparu digon o flychau nythu yn Fferm Denmark yn un ffordd o’u cefnogi a bydd angen parhaus i ddisodli’r blychau presennol sydd wedi’u difrodi yn y blynyddoedd i ddod. Fel arfer, mae Titw Glas yn cystadlu â Gwybedogion Brith am flychau. Fodd bynnag, canfu arolwg diweddar gan Aline Denton (ymddiriedolwr Ymddiriedolaeth Rhannu’r Ddaear) 13 o nythod Titw Glas yn y 44 o flychau Pathewod ar y fferm. Efallai mai’r ffaith bod gan y Titw Glas y safleoedd nythu amgen hyn ar gael sydd wedi caniatáu i niferoedd y Gwybedogion Brith aros mor uchel yma am gyhyd.
Ymhlith yr adar eraill a nodwyd oedd; Penddu; Telor yr Ardd, Siff-saff, Telor yr Helyg, Gwennol y To, Dringwr y Coed, Titw Cynffon Hir, Llinos Goch, Coch y Berllan a’r Gwybedog Brith. Er mwyn atal yr olaf rhag nythu yn simnai’r iwrt fel y llynedd, rydym wedi gorchuddio’r simnai â rhwyll weiren ac wedi codi tri blwch agored gerllaw ac yn ffodus daethpwyd o hyd i nyth (heb wyau eto) yn un o’r rhain y bore yma.
Ian Morris (blogiwr gwadd)
Mae ein prosiect Noddi Blwch Adar newydd eisoes wedi darparu 10 blwch nythu adar ychwanegol, gan gynnwys un blwch tylluan, ar gyfer y tymor bridio hwn yn Fferm Denmark. Os hoffech noddi blwch adar neu wneud cyfraniad at ein gwaith i ofalu am fywyd gwyllt, byddem yn ddiolchgar iawn o glywed gennych.
