Iechyd a Diogelwch

Datganiad Polisi

Polisi Sefydliad Elusennol Corfforedig (SET) Shared Earth Trust, sy’n gweithredu Canolfan Gadwraeth Fferm Denmarc, yw, hyd y gellir ei wneud yn rhesymol ymarferol, y cymerir pob cam posibl i sicrhau iechyd, diogelwch a lles gweithwyr, gwirfoddolwyr, hyfforddeion, contractwyr, ymwelwyr a phawb arall a allai gael eu heffeithio gan ein gweithgareddau.

Mae SET wedi ymrwymo i ddarparu a chynnal amgylchedd gwaith diogel ac iach, systemau gwaith diogel, hyfforddiant a goruchwyliaeth briodol, a threfniadau effeithiol ar gyfer atal damweiniau, anafiadau a salwch.

Darpariaethau Cyffredinol

Mae cyfrifoldeb cyffredinol am iechyd a diogelwch yn gorffwys ar Fwrdd yr Ymddiriedolwyr.

Er bod y cyfrifoldeb cyffredinol yn gorffwys ar yr Ymddiriedolwyr, rhaid i bob unigolyn dderbyn cyfrifoldeb am weithredu’r polisi hwn fel y mae’n berthnasol i’w rôl, adrodd am bryderon diogelwch, a chymryd gofal rhesymol am eu hiechyd a’u diogelwch eu hunain ac eiddo eraill.

Bydd Arweinydd Iechyd a Diogelwch yn cael ei benodi o blith yr Ymddiriedolwyr i gynnal goruchwyliaeth o drefniadau iechyd a diogelwch ar draws y sefydliad. Nid yw’r rôl hon yn dileu cyfrifoldeb ar y cyd yr Ymddiriedolwyr am reoli iechyd a diogelwch.

Cyfrifoldeb yr Ymddiriedolwyr yw, drwy asesu risg, goruchwyliaeth, hyfforddiant a monitro, sicrhau bod pob person sy’n ymwneud â gweithgareddau SET yn cael ei gadw’n ddiogel.

At y diben hwn, bydd SET yn:

• Lleihau risg a cheisio sicrhau bod pob gweithgaredd a gynhelir yn Fferm Denmarc mor ddiogel â phosibl.
• Cynnal ac adolygu’r Polisi Iechyd a Diogelwch hwn yn rheolaidd.
• Cynnal asesiadau risg addas a digonol ar gyfer eiddo a gweithgareddau.
• Arddangos gwybodaeth a thystysgrifau iechyd a diogelwch perthnasol yn ôl yr angen.
• Cynnal iechyd a diogelwch fel eitem barhaol ar agendâu cyfarfodydd yr Ymddiriedolwyr.
• Darparu hyfforddiant, goruchwyliaeth, offer ac offer amddiffynnol personol priodol.
• Sicrhau bod pob aelod o staff a gwirfoddolwyr yn cael cyflwyniad i weithdrefnau iechyd a diogelwch perthnasol.

Cofrestr o Faterion Allweddol

Mae’r materion allweddol canlynol yn gofyn am ystyriaeth polisi benodol:

1. Tân
2. Iechyd, Hylendid a Lles
3. Gweithio ar Eich Pen Eich Hun
4. Rheoli Sylweddau Peryglus i Iechyd (COSHH)
5. Asesiadau Risg
6. Darparu a Defnyddio Offer Gwaith (PUWER)
7. Trin â Llaw
8. Plant ac Oedolion Agored i Niwed
9. Contractwyr
10. Damweiniau, Digwyddiadau Agos a Chymorth Cyntaf
11. Cerbydau
12. Offer Sgrin Arddangos (DSE) a Gweithio o Adref
13. Iechyd Meddwl, Lles a Straen

1. Tân

Bydd SET yn cynnal pob gweithdrefn atal tân, diffodd tân ac ymfudo yn unol â deddfwriaeth berthnasol, arweiniad gan Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru, a gofynion yswiriant.

• Mae trefniadau diogelwch tân yn berthnasol i bob adeilad, uned llety, swyddfa, safle gwersylla ac ardaloedd cyfagos o dan reolaeth SET.
• Bydd risgiau tân sy’n gysylltiedig â’r safle ehangach yn cael eu rheoli drwy asesiadau risg penodol i’r safle a phenodol i’r gweithgaredd.
• Bydd larymau tân, synwyryddion a diffoddwyr tân yn cael eu cynnal a’u harchwilio gan bersonau cymwys.
• Bydd allanfeydd tân a llwybrau dianc yn cael eu cadw’n glir bob amser.
• Bydd gweithdrefnau ymfudo tân yn cael eu harddangos lle bo’n briodol.
• Bydd ymarferion tân ac ymarferion ymfudo yn cael eu cynnal yn ôl yr angen.
• Bydd gweithdrefnau’n cael eu hadolygu’n flynyddol ac ar ôl unrhyw newid sylweddol.
• Rhaid gwneud unrhyw berygl tân a nodwyd yn ddiogel lle bo’n bosibl a’i adrodd ar unwaith.
• Dim ond mewn lleoliadau dynodedig ac pan fydd amodau’n caniatáu y caniateir tanau agored.
• Bydd asesiad risg tân gwyllt penodol yn cael ei gynnal a’i adolygu yn ystod cyfnodau o risg tân gwyllt uwch.

2. Iechyd, Hylendid a Lles

Bydd SET yn darparu a chynnal cyfleusterau lles addas ar gyfer staff, gwirfoddolwyr ac ymwelwyr.

• Bydd cyfleusterau toiled ac ymolchi addas yn cael eu cynnal.
• Bydd dŵr yfed ar gael bob amser.
• Bydd cyfleusterau bwyta a gorffwys priodol yn cael eu darparu.
• Bydd mannau gwaith yn ddiogel, wedi’u goleuo’n ddigonol, wedi’u hawyru ac yn addas ar gyfer y gweithgareddau a gynhelir.
• Bydd staff a gwirfoddolwyr yn cael gwybod am drefniadau lles.
• Bydd trefniadau addas yn cael eu gwneud ar gyfer gweithio yn yr awyr agored, gan gynnwys mynediad at loches, dŵr yfed, seibiannau gorffwys a dillad amddiffynnol priodol lle bo angen.
• Bydd darpariaeth lles yn cael ei hadolygu yn dilyn unrhyw newid sylweddol mewn gweithgareddau.
• Dylid adrodd unrhyw bryderon ynghylch cyfleusterau lles yn brydlon.

3. Gweithio ar Eich Pen Eich Hun

Lle bo’n rhesymol ymarferol, bydd gweithio ar eich pen eich hun yn cael ei osgoi.

Diffinnir gweithio ar eich pen eich hun fel unrhyw berson sy’n gweithio heb oruchwyliaeth agos neu uniongyrchol, gan gynnwys gweithio o adref.

• Ni fydd gwirfoddolwyr fel arfer yn ymgymryd â gweithio ar eu pen eu hunain.
• Ni fydd myfyrwyr, hyfforddeion, lleoliadau ac unigolion o dan 18 oed yn ymgymryd â gweithio ar eu pen eu hunain.
• Gwaherddir gweithio ar eich pen eich hun yn llwyr wrth ddefnyddio llif gadwyn, torri coed, dringo coed, gwaith mynediad rhaff, gwaith mewn mannau cyfyng, gwaith mewn dŵr uwchlaw dyfnder pen-glin, gwaith o gychod, gwaith ar uchder, ac unrhyw weithgaredd risg uchel arall a nodwyd drwy asesiad risg.
• Gellir caniatáu gweithio ar eich pen eich hun ar gyfer gweithgareddau risg isel lle mae mesurau rheoli addas ar waith.
• Bydd trefniadau cyfathrebu priodol, gan gynnwys gweithdrefnau mewngofnodi, yn cael eu sefydlu ar gyfer gweithio ar eich pen eich hun â risg ganolig.
• Dylai staff sy’n gweithio ar eu pen eu hunain y tu allan i oriau arferol ddilyn gweithdrefnau diogelwch y cytunwyd arnynt.
• Dylai gweithwyr sy’n gweithio ar eu pen eu hunain osgoi cario pethau gwerthfawr yn ddiangen a dylent dynnu’n ôl o sefyllfaoedd gwrthdaro.
• Rhaid adrodd unrhyw bryderon neu ddigwyddiadau gweithio ar eich pen eich hun.

4. Rheoli Sylweddau Peryglus i Iechyd (COSHH)

Bydd SET yn sicrhau prynu, storio, defnyddio, cludo a gwaredu sylweddau peryglus yn ddiogel.

• Bydd sylweddau peryglus yn cael eu hadolygu’n rheolaidd a’u tynnu lle nad oes eu hangen mwyach.
• Bydd asesiadau COSHH yn cael eu cwblhau lle bo angen.
• Bydd sylweddau peryglus yn cael eu storio’n ddiogel.
• Bydd PPE priodol yn cael ei ddarparu a’i ddefnyddio.
• Bydd gwybodaeth ddiogelwch ar gael i ddefnyddwyr.
• Bydd petrol a thanwydd eraill yn cael eu storio a’u cludo yn unol â rheoliadau perthnasol.
• Rhaid adrodd unrhyw ddigwyddiad sylwedd peryglus ar unwaith.

5. Asesiadau Risg

Mae asesu risg yn ganolog i drefniadau rheoli iechyd a diogelwch SET.

• Bydd staff a gwirfoddolwyr yn cael cyflwyniad iechyd a diogelwch priodol.
• Bydd asesiadau risg safle yn cael eu hadolygu o leiaf yn flynyddol.
• Bydd digwyddiadau a gweithgareddau nad ydynt wedi’u cynnwys gan asesiadau presennol yn gofyn am asesiadau risg penodol.
• Bydd angen i gontractwyr a thrydydd partïon ddarparu asesiadau risg perthnasol lle bo’n briodol.
• Bydd asesiadau risg yn ystyried peryglon amgylcheddol gan gynnwys tywydd eithafol, tanau gwyllt, peryglon dŵr, trogod, clefyd Lyme a risgiau penodol eraill i’r safle.
• Bydd asesiadau risg unigol yn cael eu cynnal lle bo angen.

6. Darparu a Defnyddio Offer Gwaith (PUWER)

Bydd SET yn sicrhau bod offer gwaith yn addas, yn cael ei gynnal, ei archwilio lle bo angen a’i ddefnyddio gan bersonau cymwys yn unig.

• Bydd offer risg uwch yn destun archwiliad a chynnal a chadw wedi’i gofnodi.
• Bydd offer sydd wedi’i ddifrodi neu’n ddiffygiol yn cael ei dynnu o’r gwasanaeth.
• Bydd trefniadau gwasanaethu, profi a chynnal a chadw priodol yn cael eu cynnal.
• Mae offer sy’n eiddo i staff neu wirfoddolwyr ac a ddefnyddir at ddibenion gwaith yn ddarostyngedig i’r un safonau.
• Rhaid adrodd unrhyw berygl offer ar unwaith.

7. Trin â Llaw

Bydd SET yn lleihau risgiau trin â llaw lle bynnag y bo’n ymarferol.

• Ni fydd unrhyw berson yn cael ei ofyn i ymgymryd â thasgau codi neu drin y tu hwnt i’w alluoedd.
• Bydd hyfforddiant trin â llaw yn cael ei ddarparu lle bo’n briodol.
• Bydd deunyddiau’n cael eu storio a’u symud yn ddiogel.
• Bydd storio lefel uchel yn cael ei leihau lle bynnag y bo’n ymarferol.
• Gall staff a gwirfoddolwyr atal tasg a cheisio cymorth os ydynt yn credu bod risg trin â llaw.

8. Plant ac Oedolion Agored i Niwed

Mae SET wedi ymrwymo i ddarparu amgylchedd diogel i blant ac oedolion agored i niwed.

Bydd pob gweithgaredd sy’n cynnwys plant neu oedolion agored i niwed yn cael ei gynnal yn unol â Pholisi Diogelu SET a deddfwriaeth berthnasol.

Lle mae grwpiau o blant neu bobl ifanc yn mynychu gweithgareddau:

• Rhaid goruchwylio grwpiau ysgol gynradd gan gymhareb o leiaf 1 oedolyn i 6 phlentyn.
• Rhaid goruchwylio grwpiau ysgol uwchradd gan gymhareb o leiaf 1 oedolyn i 10 plentyn.
• Gellir gofyn am oruchwyliaeth ychwanegol yn dilyn asesiad risg.

Mae arweinwyr grwpiau sy’n ymweld yn parhau i fod yn gyfrifol am y plant yn eu gofal bob amser.

9. Contractwyr

Bydd SET yn cynnal trefniadau i sicrhau bod contractwyr yn gweithio’n ddiogel ac yn gymwys.

• Bydd contractwyr yn cael eu dewis yn seiliedig ar gymhwysedd ac addasrwydd.
• Bydd dogfennau yswiriant perthnasol ac asesiadau risg yn cael eu cael lle bo’n briodol.
• Bydd cyfrifoldebau am reoli iechyd a diogelwch yn cael eu diffinio’n glir cyn i’r gwaith ddechrau.
• Bydd contractwyr yn cael gwybodaeth safle ac asesiadau risg perthnasol.
• Gellir defnyddio systemau gwaith diogel y cytunwyd arnynt ar gyfer gweithgareddau arferol.

10. Damweiniau, Digwyddiadau Agos a Chymorth Cyntaf

Bydd SET yn ceisio lleihau damweiniau drwy gynllunio effeithiol, hyfforddiant a rheoli risg.

Bydd SET yn ceisio lleihau damweiniau drwy gynllunio effeithiol, hyfforddiant a rheoli risg.

• Bydd offer cymorth cyntaf addas yn cael ei gynnal.
• Bydd darpariaeth cymorth cyntaf ddigonol ar gael.
• Bydd pecynnau cymorth cyntaf yn cael eu harchwilio’n rheolaidd.
• Bydd gwybodaeth gyswllt frys ar gael yn rhwydd.
• Rhaid adrodd pob damwain, digwyddiad agos a digwyddiad sy’n peri pryder cyn gynted ag y bo’n ymarferol i aelod o staff neu arweinydd gweithgaredd.
• Bydd Rheolwr y Warchodfa Natur a Gwirfoddolwyr yn sicrhau bod pob damwain, digwyddiad agos a digwyddiad yn cael ei gofnodi yn y gofrestr ddamweiniau a bod cofnodion yn cael eu cynnal yn unol â gofynion diogelu data.
• Bydd Rheolwr y Warchodfa Natur a Gwirfoddolwyr yn asesu digwyddiadau a adroddwyd i benderfynu a ydynt yn adroddadwy o dan Reoliadau Adrodd am Anafiadau, Clefydau a Digwyddiadau Peryglus (RIDDOR) ac yn sicrhau bod unrhyw adroddiadau gofynnol yn cael eu cyflwyno i’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch o fewn yr amserlenni cymwys.
• Rhaid adrodd digwyddiadau difrifol, gan gynnwys unrhyw ddigwyddiad y gellir ei adrodd o dan RIDDOR, anaf mawr, difrod sylweddol i eiddo neu ddigwyddiad sydd â’r potensial am niwed difrifol, yn brydlon i Gadeirydd yr Ymddiriedolwyr.
• Bydd yr Ymddiriedolwyr yn derbyn adroddiadau ar ddigwyddiadau difrifol a thueddiadau mewn damweiniau a digwyddiadau agos, a byddant yn adolygu’r rhain i sicrhau bod camau cywirol ac ataliol priodol yn cael eu nodi a’u gweithredu.
• Bydd gwersi a ddysgwyd o ddamweiniau, digwyddiadau agos a digwyddiadau yn cael eu cyfathrebu lle bo’n briodol a’u defnyddio i wella asesiadau risg, gweithdrefnau a hyfforddiant.

11. Cerbydau

Rhaid i staff a gwirfoddolwyr sy’n defnyddio cerbydau at ddibenion gwaith wneud hynny’n ddiogel ac yn gyfreithlon.

• Rhaid i yrwyr fod â thrwydded ddilys briodol.
• Rhaid i gerbydau fod yn deilwng o’r ffordd, wedi’u hyswirio ac yn cydymffurfio’n gyfreithiol.
• Rhaid i yrwyr adrodd am unrhyw newid mewn amgylchiadau a allai effeithio ar eu gallu i yrru.
• Rhaid bod yswiriant priodol ar waith ar gyfer defnydd busnes lle bo angen.
• Rhaid dilyn pob deddfwriaeth traffig ffyrdd.

12. Offer Sgrin Arddangos (DSE) a Gweithio o Adref

Mae SET yn cydnabod ei ddyletswyddau o dan Reoliadau Iechyd a Diogelwch (Offer Sgrin Arddangos).

• Bydd asesiadau DSE addas yn cael eu cwblhau ar gyfer staff sy’n defnyddio offer sgrin arddangos yn rheolaidd, gan gynnwys gweithwyr o adref lle bo’n briodol.
• Bydd gweithfannau’n cael eu sefydlu i leihau’r risg o anghysur, blinder ac anaf cyhyrysgerbydol.
• Bydd staff yn cael arweiniad ar ddefnydd diogel o weithfannau ac yn cael eu hannog i gymryd seibiannau rheolaidd o waith sgrin.
• Dylid adrodd unrhyw bryderon sy’n ymwneud â defnydd DSE i reolwr neu ymddiriedolwr.
• Bydd addasiadau rhesymol ac offer yn cael eu darparu lle y nodir hynny drwy asesiad.

13. Iechyd Meddwl, Lles a Straen

Mae SET yn cydnabod bod iechyd yn cynnwys lles meddwl yn ogystal â chorfforol ac mae wedi ymrwymo i ddarparu amgylchedd gwaith cefnogol.

• Bydd risgiau straen a lles sy’n gysylltiedig â gwaith yn cael eu hystyried fel rhan o brosesau rheoli ac asesu risg arferol.
• Anogir staff a gwirfoddolwyr i godi pryderon lles yn gynnar.
• Bydd SET yn ceisio hyrwyddo amgylchedd gwaith positif, parchus a chynhwysol.
• Bydd cefnogaeth briodol ac addasiadau rhesymol yn cael eu hystyried lle y nodir pryderon lles.
• Disgwylir i bob aelod o staff, gwirfoddolwyr ac ymddiriedolwyr drin eraill â pharch a chyfrannu at ddiwylliant gwaith positif.

Gwybodaeth Adolygu

Dyddiad Dod i Rym: 28 Hydref 2026

Bydd y polisi yn cael ei adolygu’n rheolaidd i sicrhau ei fod yn parhau i fod yn gydymffurfiol yn gyfreithiol, yn effeithiol yn weithredol, ac yn cyd-fynd â gwerthoedd ac amcanion y sefydliad.

Adolygiad Atodol Nesaf: Hydref 2027

Datganiad Cymeradwyo Polisi

Mae’r polisi hwn wedi’i gymeradwyo gan Ymddiriedolwyr Shared Earth Trust ac mae’n berthnasol i bob staff, gwirfoddolwr, ymddiriedolwr, contractwr, cyfranogwr ac ymwelydd perthnasol fel y nodir yn y ddogfen.