{"id":20063,"date":"2014-08-04T13:08:30","date_gmt":"2014-08-04T13:08:30","guid":{"rendered":"https:\/\/dev.denmarkfarm.org.uk\/atgofion-hudolus-o-fferm-denmarc\/"},"modified":"2014-08-04T13:08:30","modified_gmt":"2014-08-04T13:08:30","slug":"atgofion-hudolus-o-fferm-denmarc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.denmarkfarm.org.uk\/cy\/atgofion-hudolus-o-fferm-denmarc\/","title":{"rendered":"Atgofion hudolus o Fferm Denmarc"},"content":{"rendered":"

Dros y blynyddoedd diwethaf rydym wedi cael cynnig dau adroddiad ar wah\u00e2n am hanes Fferm Denmark. Mae’r atgofion hynod ddiddorol hyn yn helpu i lenwi’r bylchau yn ein gwybodaeth am y darn hardd hwn o dir a’i ddefnydd blaenorol. <\/p>\n

Cofiodd Dai Jones (Cambrian Printers, Aberystwyth) bennill byr am ddigwyddiad a ddigwyddodd yn Fferm Denmark tua 150 mlynedd yn \u00f4l.  <\/p>\n

Dyma fel y dywedwyd wrth Dai flynyddoedd lawer yn \u00f4l gan ei dad. Fe’i hysgrifennwyd gan fardd o deulu Jenkins yn Nhregaron, a gredir ei fod yn ewythr i’r Swagman adnabyddus, Joseph Jenkins, Tyndomen, Tregaron.  <\/p>\n

Yn Fferm Denmarc mae Spill yn byw<\/p>\n

A’r dyn a greodd Duw,<\/p>\n

Aeth un o’r da i gae’r yd<\/p>\n

Ystyr geiriau: A thyngodd y diawl fod nhw yno i gyd.  <\/p>\n

“Mae o’r cyfnod cyn ffensys pan oedden nhw’n arfer talu plant a phobl ifanc i gadw’r gwartheg i ffwrdd o’r cae \u0177d. Mae’r stori’n dweud bod y bachgen hwn wedi syrthio i gysgu a bod rhywun o’r enw Spill (o Fferm Denmarc) wedi’i ddal. Rhaid ei fod wedi cael ffrae fawr wrth iddo ysgrifennu’r pennill bach hwn yn dweud mai Spill oedd y person gwaethaf a greodd Duw erioed. Mae’n parhau trwy ddweud bod un o’r gwartheg wedi mynd i’r cae \u0177d a bod y Diafol (Spill) wedi tyngu llw bod yr holl fuches yn y cae (mae’n debyg eu bod nhw). Mae’n bennill bach braf sydd wedi aros ers amser maith yng nghof pobl leol ac hyd y gwn i nid yw wedi’i ysgrifennu i lawr yn unman.”  <\/p>\n

Yn fwy diweddar, rydym wedi clywed gan Elunud Kemp, nith i Tom a Hilda Davies a oedd yn byw ac yn ffermio yn Fferm Denmarc rhwng 1933 a 1967. Dywedodd Elunud “Gallaf gofio moch, cig eidion, llaeth, a rhai defaid, llawer o ieir maes, clytiau llysiau mawr, caeau bresych, madarch gwych mewn un cae, a chyll ar y l\u00f4n, pwmp ar gyfer y ffynnon i gael d\u0175r, a’r hyn y gellir ei ddisgrifio orau fel latrine, dim glanweithdra dan do. Bu farw Ewythr Tom a Modryb Hilda yn ddi-blant yn gyflym ar \u00f4l ei gilydd. Treuliais fy holl wyliau ysgol yn Fferm Denmarc pan oeddwn yn blentyn ac mae’n rhan enfawr o bwy ydw i. Mae gen i atgofion mor hoffus ohoni. Mae wedi’i chadw mewn aspic yn fy meddwl.” Mae Eluned wedi anfon rhai o’i lluniau atom yn garedig. <\/p>\n