{"id":19405,"date":"2011-12-16T20:19:22","date_gmt":"2011-12-16T20:19:22","guid":{"rendered":"https:\/\/dev.denmarkfarm.org.uk\/hanes-fferm-denmarc\/"},"modified":"2026-01-29T15:32:46","modified_gmt":"2026-01-29T15:32:46","slug":"hanes-fferm-denmarc","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.denmarkfarm.org.uk\/cy\/archwilio\/hanes-fferm-denmarc\/","title":{"rendered":"Hanes Fferm Denmarc"},"content":{"rendered":"
\n
\n \"brush\n <\/div>\n \"Ceffyl
\n \"brush\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n
\n \n
\n \"decoration\"\n <\/div>\n \n
\n <\/div>\n
\n <\/div>\n \n
\n
\n
\n

Dyma hanes cryno o Fferm Denmarc<\/h1>\n
\n
\n
\n
\n
\n
Dyma’r straeon rydyn ni wedi gallu eu rhoi at ei gilydd hyd yn hyn.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
Os oes gennych unrhyw wybodaeth neu ffotograffau eraill sy’n ymwneud \u00e2 Fferm Denmarc, byddem wrth ein bodd yn clywed gennych.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \"decoration\"\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n
\n
\n \"brush\n <\/div>\n
\n
\n
\n \"Ffermdy\n <\/figure>\n <\/div>\n \n
\n
\n
\n \n

200 mlynedd yn \u00f4l\u2026 <\/p>\n \n\n

Sefydlwyd y fferm rywbryd rhwng 1799 a 1819 gan John Jones, Cymro lleol. Roedd Mr Jones yn byw yn Llundain ar y pryd, ar neu ger Denmark Hill (sy’n dal i fodoli heddiw).<\/p>\n

Credwn, ar \u00f4l gwneud ei ‘ffortiwn’ yn Lloegr, fod Mr Jones wedi dychwelyd i’w famwlad annwyl i ddechrau fferm. Mae’r bobl leol yn cyfeirio ati’n syml fel ‘Denmarc’.<\/p>\n

Hyd y gwyddom ni \u2013 ac yn anarferol i\u2019r ardal hon \u2013 nid oes gan Fferm Denmarc erioed enw Cymraeg.<\/p>\n \n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n

\n \"brush\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n
\n
\n

150 mlynedd yn \u00f4l\u2026<\/h2>\n
\n
\n

Cofiodd Dai Jones (Cambrian Printers, Aberystwyth) bennill bach am ddigwyddiad a ddigwyddodd yn Fferm Denmarc tua 150 mlynedd yn \u00f4l. Fe’i hysgrifennwyd gan fardd o deulu Jenkins yn Nhregaron, a chredir ei fod yn ewythr i’r Swagman adnabyddus, Joseph Jenkins, Tyndomen, Tregaron.<\/p>\n

Dyma fel y dywedwyd wrth Dai flynyddoedd lawer yn \u00f4l gan ei dad…<\/p>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

\n \n
\n \"decoration\"\n <\/div>\n \n
\n <\/div>\n
\n <\/div>\n \n
\n
\n
\n

Y dyn gwaethaf a wnaeth Duw erioed<\/h1>\n

Yn Fferm Denmarc mae Spill yn byw
\n A’r dyn a greodd Duw,
\n Aeth un o’r da i gae’r yd
\n Ystyr geiriau: A thyngodd y diawl fod nhw yno i gyd.<\/p>\n

Wedi’i gyfieithu’n fras fel\u2026<\/p>\n

Yn Fferm Denmarc, mae Spill yn byw
\n A’r dyn gwaethaf a wnaeth Duw erioed,
\n Aeth un o’r rhai da i’r cae gwenith
\n A sibrydodd y diafol eu bod nhw i gyd yno.<\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n

\n \"decoration\"\n <\/div>\n \n<\/section>\n\n\n
\n
\n

100 mlynedd yn \u00f4l\u2026 <\/h2>\n
\n
\n

Dywedodd Vanessa wrthym fod ei neiniau a theidiau yn ffermio yn Fferm Denmarc, Betts Bledrws rhwng canol y 1920au a dechrau’r 30au.<\/p>\n

Edward ac Annie Williams<\/strong> oedden nhw ac fe symudon nhw i Lanbedr o Harlech, ac yna dychwelon nhw i ffermio ym Mhenrallt ger Harlech ym 1933. Yn anffodus maen nhw i gyd wedi marw erbyn hyn ond dw i’n cofio fy nhad yn siarad am y symud i Fferm Denmarc…<\/p>\n <\/div>\n

\n

“Roedden nhw wedi cael eu gohirio am ryw reswm ond pan gyrhaeddon nhw, roedd ffermwyr cyfagos eisoes wedi aredig y tir a phlannu (yr hyn a blannwyd, wn i ddim) gan sylweddoli ei bod hi’n rhy hwyr yn y flwyddyn i ddechrau plannu ar \u00f4l iddyn nhw gyrraedd”<\/em><\/p>\n

Roedd fy nhad wedi ei argraffu’n fawr gan eu caredigrwydd.<\/p>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n \"brush\n <\/div>\n
\n
\n
\n \"Morfydd\n <\/figure>\n <\/div>\n \n
\n
\n
\n \n

1930au<\/p>\n \n\n

Rydym hefyd wedi clywed gan Elunud Kemp sy’n nith i Tom a Hilda Davies a oedd yn byw ac yn ffermio yma rhwng 1933 a 1967. Dywedodd Elunud:<\/p>\n

\u201cGallaf gofio moch, cig eidion, llaeth, a rhai defaid, llawer o ieir maes, clytiau llysiau mawr, caeau bresych, madarch gwych mewn un cae, a chyll ar y l\u00f4n, pwmp ar gyfer y ffynnon i gael d\u0175r, a\u2019r hyn y gellir ei ddisgrifio orau fel latrine, dim glanweithdra dan do.<\/em><\/p>\n

Bu farw Ewythr Tom a Modryb Hilda yn ddi-blant yn gyflym ar \u00f4l ei gilydd. Treuliais fy holl wyliau ysgol yn Fferm Denmarc pan oeddwn i’n blentyn ac mae’n rhan enfawr o bwy ydw i. Mae gen i atgofion mor hoffus ohono. Mae wedi’i gadw mewn aspic yn fy meddwl.\u201d<\/em><\/p>\n \n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n

\n \"brush\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n
\n
\n

<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n\n\n